Ethereum Platformu

Tıpkı Bitcoin gibi Ether ve Ripple da çok hızlı bir şekilde yükseldikleri için Bitcoin ile aynı kategoride yani “dijital para” olarak görülüyor olmalarına rağmen çok büyük farklar mevcut.

Konuyu incelediğinizde karşınıza sık sık çıkacak olan bir cümle var: “Email is to the internet the way bitcoin is to blockchain” yani internet kavramı içinde email ne ise blockchain kavramı içinde bitcoin odur” Yani evrenin çok ufak bir parçası. Bu açıdan bakıldığında Ethereum sadece bir dijital para birimi değil aslında blokchain tabanlı bir platform. Yani  merkezi bir koordinatör olmaksızın veri ve “smart contract” adı verilen programların bir networkte işlenmesi ve kaydedilmesini sağlayan bir yazılım . Blockchain teknolojisini yani işlemlerin dünyadaki pek çok bilgisayarda onaylanıp, kaydedilip, replike edilmesi alınıyor ve smart contractlarla bir adım öteye taşınıyor.

Bu noktada smart contract nedir veya Ethereum neyi başarıyor konusuna  değinmekte fayda var. Çok kullanılan bir örnek üzerinden gideceğim. Arabanızı satmak istiyorsunuz ve bu işlemi bitcoin ile yapmaya karar verdiniz. Yine böyle bir alıcı da bulduğunuzda bitcoin gönderilir ve karşılığında arabanızı satarsınız. Elbette bir de noter/ ruhsat ve diğer gerekli belgeler yani işin “kamu/resmi makamlar” üzerinden yürüyen kısmı var. Ancak bu işlemlerden sonra arabanın sahipliği el değiştirebilir. Bu örnekte bitcoin sadece bankacılık sistemini bypass etti. Arabanın anahtarının kimde olduğu vs fark etmez resmi belgeler üzerinde kimin adı varsa sahibi o.

Ethereum ise farklı bir model sunuyor ? Y marka bir araba satın aldınız ve üretici firma sizin Bitcoin bilgilerinizi anahtar üzerinden güncelledi. Anahtarı sokete her yerleştirdiğinizde blockchainde var olan bilgi sayesinde arabanız ve size özel anahtarınız arasında bir teyit mekanizmasının ardından motor çalışacak. Arabayı başkasına sattığınızda blockchain’e yeni ve güncel bir block eklenecek ve artık sadece alıcının anahtarı motoru çalıştırabilecek. Teoride fiziki olarak anahtar değişimine bile gerek yok. Dikkat ederseniz teknoloji arabayı sadece sizin çalıştırmanızı sağladığından araya noter veya diğer unsurların girmesine gerek yok. Araba sizin zira zaten başka kimse çalıştıramaz (Private key kırılamaz varsayımı ile) .

Ancak bir sorun var. Alıcı bana parayı gönderse ve fakat bitcoinleri aldıktan sonra arabayı teslim etmezsem veya tam aksine araba artık alıcıya tanımlandıktan sonra bitcoinleri alamazsam? Noter veya herhangi bir resmi daire üzerinden yürümeyen bu işlemde taraflar birbirlerine neden ve nasıl güvensin? İşte smart contract teknolojisi,yazılımı bu işe yarıyor. [Alıcının ödemesi ve benim bilgilerim versus bitcoinlerin bana geçmesi ve aracın alıcıya transferi] “tek bir işlem” olarak tanımlanabiliyor. İşlem gerçekleşirse taraflar hak ettiğini alıyor, madenciler işlemi proses etmezse hiç bir şey el değiştirmiyor. Bu durumda araç sahipliği resmi makamlar üzerinden değil çok kısa bir sürede (bu da Ether-Bitcoin arasında diğer bir fark aslında) yine 6 kademeli bir blockchain/güvenlik sistemi üzerinden el değiştiriyor. Dahası aracınızı satmak için fiziken ortak bir yerde olmanıza da gerek yok. Şehir dışında, ülke dışında ve hatta uzay istasyonunda olduğunuz bir sırada bile bu işlemler gerçekleştirilebilir. Aslında şu anda da hayatımızda var olan bu sisteme daha basit bir örnek ise ofislerde var olan kahve makineleri. Para attığınızda makinenin kahvenizi vereceğini nereden biliyorsunuz? Aynı mantıkla çalışıyor. Makineye tanımlanmış olan “eğer 3 TL atılır ve enter tuşuna basılırsa kahveyi ver. Miktar 3 TL’den düşükse xx kadar daha talep et ve kahveyi verme, yüksekse xx kadar öde” kodu sayesinde işleminizde sorun çıkamayacağını biliyorsunuz.

Bu sistem pratik görünse de günümüz toplum yapısı ile henüz uyumlu değil. Zira merkezi bir otorite üzerinden yapılan işlemler size aracınız çalınsa bile sahipliğini kolaylıkla ispatlamanızı sağlıyor. Sigortalamanız veya bir kontrolde ruhsat göstermeniz vs gibi sadece bir anahtarla , şimdilik, yapamayacağınız işlemler de işin çabası. Ancak eskiden olmayan bir yöntem artık var ve hızla kabul görüyor. Yıkıcı tabir edilen teknolojiye çok güzel bir örnek.

BU YAZI http://blog.isyatirim.com.tr/cyrptopara-konusuna-kisa-bir-bakis ADRESİNDEN ALINTIDIR.

No comments.

Leave a Reply